diabetes insipidus ne demek?
Diabetes Insipidus (Şekersiz Diyabet)
Diabetes insipidus (DI), vücudun su dengesini düzenleme yeteneğinin bozulduğu nadir bir hastalıktır. Bu durum, böbreklerin çok fazla seyreltik idrar üretmesine ve dolayısıyla aşırı susuzluğa yol açar. DI, diabetes mellitus (şeker hastalığı) ile ilişkili değildir ve kan şekerini içermez.
Nedenleri:
- Santral Diabetes Insipidus: Hipotalamus tarafından üretilen vazopressin (antidiüretik hormon - ADH) hormonunun yetersiz üretimi veya salgılanması. Bu durum, beyin tümörleri, kafa travmaları, cerrahi komplikasyonlar veya enfeksiyonlar gibi nedenlerle ortaya çıkabilir.
- Nefrojenik Diabetes Insipidus: Böbreklerin ADH'ye yanıt vermemesi. Bu durum, genetik faktörler, bazı ilaçlar (örneğin lityum), kronik böbrek hastalığı veya hiperkalsemi nedeniyle gelişebilir.
- Dipsogenik Diabetes Insipidus: Aşırı sıvı alımı nedeniyle hipotalamusun susama mekanizmasının bozulması.
- Gestasyonel Diabetes Insipidus: Hamilelik sırasında plasenta tarafından üretilen bir enzim, vazopressini parçalayabilir. Bu durum genellikle doğumdan sonra düzelir.
Belirtileri:
- Aşırı susama (polidipsi)
- Aşırı idrar çıkarma (poliüri) - Genellikle günde 3 ila 15 litre arasında
- Gece sık idrara çıkma (noktüri)
- Dehidrasyon belirtileri (ağız kuruluğu, cilt elastikiyetinin azalması, baş dönmesi)
Tanı:
- İdrar tahlili ve kan testleri
- Su kısıtlama testi (idrar yoğunluğunu ve hacmini değerlendirmek için)
- Vazopressin testi (santral ve nefrojenik DI'yi ayırt etmek için)
- MRG (beyin görüntülemesi, özellikle santral DI'nin olası nedenlerini araştırmak için)
Tedavi:
- Santral DI: Desmopressin (sentetik vazopressin analoğu) genellikle burun spreyi, tablet veya enjeksiyon yoluyla verilir.
- Nefrojenik DI: Temel nedeni tedavi etmek (örneğin, ilacı değiştirmek veya hiperkalsemiyi düzeltmek). Tuz alımını azaltmak ve yeterli sıvı alımını sağlamak önemlidir. Bazı durumlarda, tiazid diüretikleri ve amilorid gibi ilaçlar kullanılabilir.
- Dipsogenik DI: Sıvı alımını kademeli olarak azaltmak ve psikolojik destek gerekebilir.
- Gestasyonel DI: Desmopressin kullanılabilir. Genellikle doğumdan sonra tedaviye gerek kalmaz.
Önemli Not: Diabetes insipidus, yaşam boyu takip ve tedavi gerektirebilir. Tedavi edilmediği takdirde dehidrasyon, elektrolit dengesizlikleri ve ciddi komplikasyonlara yol açabilir.